Atopowe zapalenie skóry u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób dermatologicznych wieku dziecięcego. Dowiedz się, jakie są jej przyczyny i objawy, a także na czym polegają nowoczesne metody leczenia i codzienna pielęgnacja.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry, która najczęściej rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie. Jej charakterystycznymi cechami są:

Choroba przebiega z okresami zaostrzeń i remisji, a jej nasilenie może zmieniać się wraz z wiekiem.

Atopowe zapalenie skóry rozwija się na skutek współdziałania czynników genetycznych, immunologicznych i środowiskowych. Nie ma jednej przyczyny odpowiedzialnej za wystąpienie choroby. U większości dzieci do rozwoju AZS dochodzi w wyniku połączenia wrodzonej predyspozycji oraz działania czynników zewnętrznych.

Do najważniejszych przyczyn należą:

Istotną rolę odgrywa również uszkodzenie bariery naskórkowej. Skóra traci więcej wody, staje się sucha i bardziej podatna na działanie czynników drażniących oraz drobnoustrojów, co sprzyja rozwojowi i nawrotom choroby.

Objawy atopowego zapalenia skóry mogą różnić się w zależności od wieku dziecka i nasilenia choroby.

Do najczęstszych objawów należą:

Jeśli zapalenie skóry u dziecka utrzymuje się przez dłuższy czas i nawraca, a pomimo stosowania podstawowej pielęgnacji lub towarzyszy mu silny świąd, warto podejrzewać AZS i zgłosić się do lekarza. Wczesne rozpoznanie choroby pozwala szybciej wdrożyć odpowiednie leczenie i ograniczyć ryzyko zaostrzeń.

Pierwsze objawy atopowego zapalenia skóry często pojawiają się między 3. a 6. miesiącem życia, choć AZS u noworodka również jest możliwe.

U części pacjentów objawy z wiekiem łagodnieją, natomiast u innych utrzymują się także w późniejszym dzieciństwie.

Rozpoznanie atopowego zapalenia skóry opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie oraz ocenie zmian skórnych. Nie istnieje jedno badanie laboratoryjne, które pozwala jednoznacznie potwierdzić AZS, dlatego diagnozę stawia się na podstawie obrazu klinicznego i przebiegu choroby.

Diagnostyka obejmuje najczęściej:

W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badania dodatkowe, np.:

Nie służą one jednak do potwierdzenia AZS, lecz pomagają wykryć współistniejące alergie, jeśli istnieją ku temu wskazania. Pierwszym specjalistą, do którego warto zgłosić się z podejrzeniem AZS u dziecka, jest pediatra. W razie potrzeby kieruje on pacjenta do dermatologa, a jeśli podejrzewa współistniejącą alergię także do alergologa.

Leczenie AZS u dzieci polega na łagodzeniu stanu zapalnego, zmniejszaniu świądu oraz odbudowie bariery ochronnej skóry. Terapia jest dobierana indywidualnie i obejmuje przede wszystkim codzienną pielęgnację, a w okresach zaostrzeń także leczenie przeciwzapalne. W cięższych przypadkach stosuje się fototerapię lub leczenie ogólne.

Podstawą pielęgnacji są emolienty, które nawilżają skórę i zmniejszają jej suchość. Należy stosować je kilka razy dziennie oraz po kąpieli. W czasie zaostrzeń lekarz może zalecić dodatkowo preparaty przeciwzapalne do stosowania miejscowego.

Jeśli emolienty nie wystarczają, lekarz może wdrożyć miejscowe glikokortykosteroidy lub inhibitory kalcyneuryny. U dzieci z ciężkim przebiegiem AZS stosuje się również nowoczesne leczenie ogólne, w tym leki biologiczne.

Domowa pielęgnacja pomaga ograniczać zaostrzenia choroby.

Warto:

Mimo dostępności skutecznych metod leczenia część dzieci z AZS nadal doświadcza ciężkich objawów i częstych nawrotów choroby. Dlatego prowadzone są badania kliniczne oceniające bezpieczeństwo i skuteczność nowych terapii, które mogą jeszcze lepiej kontrolować stan zapalny oraz świąd. Udział w badaniu wiąże się z opieką specjalistów, dokładną diagnostyką oraz możliwością skorzystania z nowoczesnych metod leczenia ocenianych zgodnie z rygorystycznymi standardami bezpieczeństwa.

Codzienna pielęgnacja jest niezwykle ważna w kontroli atopowego zapalenia skóry i ograniczaniu liczby zaostrzeń. Podstawą jest:

Warto również dbać o krótkie kąpiele w letniej wodzie, wybierać przewiewną bawełnianą odzież i unikać przegrzewania dziecka. Równie ważne są regularne wizyty kontrolne u lekarza oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących leczenia. Dzięki odpowiedniej pielęgnacji i właściwie dobranej terapii większość dzieci z AZS może prowadzić aktywne, komfortowe życie.

Poznaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące atopowego zapalenia skóry u dzieci.

Nie, sucha skóra u niemowlęcia jest częstym problemem i nie musi oznaczać atopowego zapalenia skóry. O AZS mogą świadczyć dopiero przewlekły świąd, nawracające zmiany zapalne oraz charakterystyczna lokalizacja zmian.

U części dzieci objawy stopniowo ustępują z wiekiem lub stają się znacznie łagodniejsze. U innych choroba utrzymuje się również w wieku nastoletnim lub dorosłym. Przebieg AZS jest indywidualny i trudno go przewidzieć.

Nie, atopowe zapalenie skóry nie jest chorobą zakaźną i nie można zarazić się nim przez kontakt z osobą chorą, wspólne korzystanie z przedmiotów ani drogą kropelkową.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci to przewlekła choroba wymagająca odpowiedniej pielęgnacji i właściwie dobranego leczenia. Wczesne rozpoznanie, regularne stosowanie emolientów oraz unikanie czynników zaostrzających pozwalają skutecznie ograniczać objawy i poprawiać komfort życia dziecka. Dzięki nowoczesnym metodom terapii oraz stałej opiece specjalistów większość małych pacjentów może prowadzić aktywne i komfortowe życie mimo choroby.

Źródła: