Choroba Leśniowskiego-Crohna – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Leśniowskiego-Crohna należy do chorób przewlekłych, które znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie. Często rozwija się powoli, a jej objawy bywają niespecyficzne, dlatego wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie mają duże znaczenie.

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe, zapalne schorzenie przewodu pokarmowego, należące do tzw. nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD).

Choroba Leśniowskiego-Crohna nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się między ludźmi – ani drogą kropelkową, ani przez kontakt fizyczny, jedzenie, krew czy seks. Mimo że objawy mogą przypominać infekcję (np. biegunki, bóle brzucha, gorączka), ich przyczyną nie jest wirus ani bakteria. Choroba ma złożone podłoże immunologiczne i genetyczne.

Choroba Crohna nie jest nowotworem. To stan zapalny o charakterze przewlekłym, wynikający z zaburzonej odpowiedzi układu odpornościowego. Choć u niektórych pacjentów długoletni, niekontrolowany stan zapalny może zwiększać ryzyko raka jelita grubego, sama choroba Crohna nie jest zmianą nowotworową ani stanem przedrakowym. Regularne kontrole i leczenie pomagają ograniczyć to ryzyko.

Choroba Leśniowskiego-Crohna nie jest dziedziczona w sposób bezpośredni, ale występuje większe ryzyko zachorowania u osób z obciążeniem rodzinnym. Ocenia się, że jeśli choruje bliski krewny (rodzic, rodzeństwo), ryzyko może wzrosnąć kilkukrotnie. Uważa się też, że za predyspozycję odpowiadają mutacje w kilku genach, m.in. NOD2, jednak same geny nie decydują o zachorowaniu – znaczenie mają również czynniki środowiskowe i immunologiczne.

Dokładna przyczyna choroby Leśniowskiego-Crohna nie jest do końca poznana, jednak przyjmuje się, że jest to schorzenie wieloczynnikowe. Na rozwój choroby wpływają jednocześnie uwarunkowania genetyczne, zaburzenia odporności i czynniki środowiskowe. Najczęściej wskazywane przyczyny i mechanizmy rozwoju:

Choroba Leśniowskiego-Crohna rozwija się, gdy kilka z tych czynników współistnieje i uruchamia niekontrolowaną reakcję zapalną w jelicie.

Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna mogą być różnorodne i zależą od lokalizacji oraz nasilenia zmian zapalnych. Zazwyczaj dotyczą układu pokarmowego, ale u części pacjentów występują również objawy spoza przewodu pokarmowego (tzw. objawy pozajelitowe). Przebieg choroby ma charakter nawrotowy, z okresami zaostrzeń i remisji.

Najczęstsze objawy jelitowe to:

U części chorych pojawiają się zmiany zapalne w innych narządach i układach, niezwiązane bezpośrednio z jelitami. Do najczęstszych objawów pozajelitowych należą:

Choroba może manifestować się również w obrębie jamy ustnej, szczególnie u dzieci i młodych dorosłych. Objawy to:

Objawy skórne występują u części pacjentów i mogą być wynikiem ogólnego stanu zapalnego lub niedoborów. Najczęstsze to:

Wszystkie te symptomy mogą się nasilać w okresach zaostrzeń i znikać lub łagodnieć w remisji.

Rozpoznanie choroby Leśniowskiego-Crohna wymaga oceny objawów klinicznych oraz wykonania odpowiednich badań. W pierwszej kolejności należy zgłosić się do gastrologa – to właśnie specjalista od choroby Crohna, który prowadzi diagnostykę i leczenie.

Poniżej przedstawiamy podstawowe badania stosowane w rozpoznaniu choroby Crohna.

Zlecenie i interpretacja badań należy zawsze do lekarza.

Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna ma na celu kontrolę stanu zapalnego, łagodzenie objawów i zapobieganie nawrotom. Terapia jest długoterminowa i dobierana indywidualnie. Nie ma jednego schematu – leczenie zależy od lokalizacji, nasilenia i przebiegu choroby.

Nie, to choroba przewlekła, której nie da się całkowicie wyleczyć, ale można ją skutecznie kontrolować. Dzięki leczeniu wielu pacjentów funkcjonuje normalnie przez długie lata.

Podstawą terapii są:

Zabieg chirurgiczny bywa konieczny przy niedrożnościach, przetokach czy braku efektów leczenia farmakologicznego. Nie jest jednak leczeniem przyczynowym.

Nie istnieją zioła, które leczą chorobę, ale niektóre z nich mogą wspierać terapię (np. rumianek, babka lancetowata – po konsultacji z lekarzem). Zioła nigdy nie zastępują leczenia specjalistycznego.

Indywidualnie dobrana dieta może łagodzić objawy i zapobiegać niedoborom. Zaleca się unikanie produktów ciężkostrawnych, alkoholu i przetworzonej żywności. Pomocna jest też regularna aktywność fizyczna i unikanie stresu.

Dla pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna, szczególnie tych z ciężkim przebiegiem lub słabą odpowiedzią na standardowe leczenie, badania kliniczne mogą być realną szansą na dostęp do nowoczesnych terapii. Podczas badań testowane są innowacyjne leki biologiczne i immunomodulujące, które mogą poprawić kontrolę nad chorobą lub ograniczyć liczbę nawrotów. Udział w badaniach klinicznych jest dobrowolny i zawsze poprzedzony szczegółową oceną stanu zdrowia pacjenta. To także sposób na uzyskanie opieki specjalistycznej i monitorowanie przebiegu terapii według rygorystycznych standardów medycznych.

Ile się żyje z chorobą Crohna? To częste pytanie, na które odpowiedź jest coraz bardziej optymistyczna. Choć to schorzenie przewlekłe i nawrotowe, większość osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna żyje długo i aktywnie. Dzięki postępowi w leczeniu (zwłaszcza biologicznym) możliwe jest uzyskanie remisji objawów i utrzymanie dobrej jakości życia przez wiele lat. Ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarskich i stała opieka specjalistyczna.

Nie istnieje sposób, który całkowicie zapobiega chorobie Leśniowskiego-Crohna, jednak można ograniczyć ryzyko nawrotów i zaostrzeń. W profilaktyce wtórnej ważne są:

Wczesne reagowanie na pierwsze symptomy może także ograniczyć powikłania i opóźnić rozwój choroby.

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe zapalenie jelit o nie do końca poznanym podłożu, które może prowadzić do poważnych powikłań jelitowych i pozajelitowych. Objawia się m.in. biegunką, bólem brzucha, osłabieniem i zmianami skórnymi. Choć nie da się jej całkowicie wyleczyć, nowoczesne terapie umożliwiają kontrolowanie objawów i prowadzenie aktywnego życia. Wczesna diagnoza, odpowiednie leczenie oraz zdrowy styl życia ograniczają postęp choroby.

Źródła: