Czym jest astma i jak ją zdiagnozować? Przyczyny, objawy, leczenie

Astma to przewlekła choroba układu oddechowego, która może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie. Choć zwykle kojarzymy ją z dusznością, objawy astmy są różnorodne i nie zawsze oczywiste. Czy astmę da się wyleczyć?

Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, która prowadzi do ich nadreaktywności i okresowego zwężenia. W praktyce oznacza to:

Objawy pojawiają się napadowo i mogą ustępować samoistnie lub po zastosowaniu leków rozkurczających oskrzela. Charakterystyczne dla astmy jest to, że pomiędzy napadami pacjent może nie mieć żadnych dolegliwości. Choroba występuje zarówno u dzieci, jak i dorosłych, wymagając systematycznego monitorowania.

Tak, astma może mieć podłoże genetyczne. Jeśli jedno z rodziców choruje na astmę, ryzyko jej wystąpienia u dziecka jest istotnie podwyższone. Gdy oboje rodzice mają astmę lub inne choroby atopowe (np. alergię, egzemę), ryzyko rośnie jeszcze bardziej. Oprócz genów znaczenie mają jednak także czynniki środowiskowe, takie jak:

Dlatego nawet przy predyspozycjach genetycznych odpowiednia profilaktyka może opóźnić lub złagodzić rozwój choroby.

Astma i alergia to różne choroby, choć często występują razem. 

Astma nie jest jednorodną chorobą – może mieć różne przyczyny, objawy i przebieg. Wyróżnia się kilka typów astmy, które różnią się mechanizmem powstawania, wiekiem zachorowania oraz reakcją na leczenie.

Główne rodzaje astmy to:

W niektórych przypadkach diagnozuje się również tzw. astmę aspirynową, w przypadku której objawy pojawiają się po przyjęciu leków z grupy NLPZ (np. aspiryny, ibuprofenu).

Astma rozwija się na skutek współdziałania czynników genetycznych i środowiskowych. Nie ma jednej, uniwersalnej przyczyny choroby, dlatego objawy i przebieg astmy mogą różnić się u poszczególnych osób. Jeśli zastanawiasz się, od czego jest astma, poniżej przedstawiamy najważniejsze czynniki zwiększające ryzyko jej rozwoju.

W praktyce astma rozwija się najczęściej wtedy, gdy osoba predysponowana genetycznie do rozwoju choroby jest przez dłuższy czas narażona na niekorzystne czynniki środowiskowe.

Objawy astmy mogą być różne u poszczególnych osób i zmieniać się z czasem – u jednych są łagodne i sporadyczne, u innych nawracające i uciążliwe. Choroba zwykle rozwija się stopniowo, dlatego warto znać pierwsze objawy astmy, by jak najszybciej zareagować i uniknąć jej zaostrzeń.

Jak objawia się astma?

Objawy astmy mają charakter napadowy – pojawiają się okresowo i mogą ustępować samoistnie lub po podaniu leków.

Rozpoznanie astmy opiera się na ocenie objawów oraz wynikach badań czynnościowych układu oddechowego. Ponieważ dolegliwości mogą mieć charakter napadowy, diagnoza bywa stawiana na podstawie kilku elementów.

Pierwszym krokiem może być wizyta u lekarza rodzinnego lub internisty, który w razie podejrzenia astmy skieruje pacjenta do pulmonologa lub alergologa.

W rozpoznaniu choroby pomocne są następujące badania:

Jak leczyć astmę? Niezwykle ważna jest długoterminowa kontrola objawów i zapobieganie ich zaostrzeniom. Terapię zawsze dopasowuje się indywidualnie do pacjenta, biorąc pod uwagę m.in. rodzaj astmy i stopień nasilenia dolegliwości.

Podstawą terapii są 2 rodzaje leków:

Istnieją pewne domowe sposoby na wyleczenie astmy, które, choć nie zastąpią leczenia farmakologicznego, mogą wspierać codzienne funkcjonowanie pacjenta. Należą do nich m.in.:

Wszystkie działania domowe powinny być skonsultowane z lekarzem i traktowane jako uzupełnienie terapii, a nie jej zamiennik.

Wiele osób zastanawia się, czy astmę da się wyleczyć. Obecnie astma jest uznawana za chorobę przewlekłą, której nie da się całkowicie wyeliminować, ale można ją skutecznie kontrolować. Dzięki odpowiedniemu leczeniu i zmianie stylu życia większość pacjentów prowadzi normalne życie bez codziennych objawów. U dzieci objawy astmy czasami ustępują z wiekiem, jednak zawsze istnieje ryzyko ich nawrotu, dlatego nawet przy poprawie stanu zdrowia nie należy samodzielnie odstawiać leków.

Dla osób, u których standardowe leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, badania kliniczne nad astmą mogą być szansą na dostęp do nowoczesnych terapii. Uczestnictwo w takich badaniach pozwala na ocenę skuteczności i bezpieczeństwa innowacyjnych leków, m.in. terapii biologicznych, które celują w konkretne mechanizmy zapalne w drogach oddechowych. Decyzję o udziale zawsze podejmuje się po konsultacji ze specjalistą, a sam udział wiąże się z regularnym nadzorem medycznym.

Choć nie zawsze da się zapobiec rozwojowi astmy, istnieją sposoby, by zmniejszyć ryzyko zachorowania i ograniczyć liczbę zaostrzeń. Do najważniejszych działań profilaktycznych należą:

Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i odpowiednia wilgotność powietrza również wspierają układ oddechowy.

Tak, nieleczona astma jest niebezpieczna. Brak kontroli nad objawami może prowadzić do:

W skrajnych przypadkach dochodzi do ciężkich napadów duszności, które mogą zagrażać życiu. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie astmy i konsekwentne leczenie.

Poniżej odpowiadamy na najczęstsze pytania pacjentów dotyczące astmy.

Nie, astma nie jest chorobą zakaźną. Nie można się nią zarazić – jej przyczyny są genetyczne, środowiskowe lub alergiczne. Mimo że objawy (np. kaszel) mogą przypominać infekcję, astma nie przenosi się z osoby na osobę.

Tak, astma jest chorobą przewlekłą. Oznacza to, że towarzyszy choremu przez całe życie, choć jej objawy mogą być dobrze kontrolowane dzięki leczeniu. U niektórych dzieci astma może wyciszyć się z wiekiem, ale nie oznacza to całkowitego wyleczenia.

Prawidłowo leczona astma nie skraca życia. Przy odpowiedniej terapii, unikaniu czynników wyzwalających i regularnej kontroli medycznej większość pacjentów może żyć normalnie i aktywnie. Nieleczona lub źle kontrolowana astma natomiast może prowadzić do powikłań, które zagrażają zdrowiu, a nawet życiu.

Astma to przewlekła choroba, którą da się skutecznie kontrolować. Ważne jest wczesne rozpoznanie objawów, regularna współpraca z lekarzem i przestrzeganie zaleceń. Dzięki odpowiedniemu leczeniu osoby z astmą mogą prowadzić aktywne, pełne życie z minimalnym wpływem choroby na codzienne funkcjonowanie.

Źródła: