Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

Data publikacji:

Czas czytania:

Autor:

Przewlekła obturacyjna choroba płuc to poważne schorzenie układu oddechowego. Objawy POChP obejmują m.in. kaszel, duszność i odkrztuszanie plwociny, które stopniowo nasilają się z wiekiem. Jak wygląda leczenie i badania kliniczne w obszarze POChP?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc – co to za choroba?

POChP to niejednorodne schorzenie charakteryzujące się trwałym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe. W przebiegu choroby dochodzi do przewlekłego stanu zapalnego w oskrzelach i pęcherzykach płucnych, który prowadzi do nieodwracalnych zmian strukturalnych. 

  • Co to jest przewlekła obturacyjna choroba płuc z medycznego punktu widzenia? To połączenie przewlekłego zapalenia oskrzeli i rozedmy płuc, które powodują uporczywą obturację, czyli zwężenie dróg oddechowych.
  • Z patofizjologicznego punktu widzenia POChP to przewlekły stan zapalny. Aktywuje makrofagi, limfocyty CD8+ i neutrofile, które uwalniają enzymy niszczące tkanki płuc. Dochodzi do przerostu gruczołów śluzowych, nadprodukcji śluzu i niszczenia ścian pęcherzyków płucnych, co zmniejsza sprężystość płuc.

Czy przewlekła obturacyjna choroba płuc jest dziedziczna?

POChP nie jest dziedziczne, a wynika z czynników środowiskowych, głównie palenia tytoniu. Jednak istnieje rzadka przyczyna genetyczna: wrodzony niedobór alfa-1-antytrypsyny. Ta mutacja odpowiada za około 1-2% przypadków POChP i prowadzi do rozwoju choroby przed 40. rokiem życia, nawet u osób niepalących.

POChP – przyczyny

Palenie tytoniu odpowiada za 80-90% wszystkich przypadków POChP. Dym tytoniowy zawiera ponad 4000 substancji toksycznych uszkadzających nabłonek oskrzeli i wywołujących przewlekły stan zapalny. Ryzyko POChP wzrasta proporcjonalnie do liczby wypalanych papierosów – choroba najczęściej pojawia się po 20-30 latach nałogu.

Inne przyczyny przewlekłej obturacyjnej choroby płuc to: 

  • zanieczyszczenie powietrza (pyły PM10, PM2,5, smog), 
  • czynniki zawodowe (krzemionka, kadm, pył węglowy, cement), 
  • palenie bierne, 
  • niedobór alfa-1-antytrypsyny 
  • oraz częste infekcje dróg oddechowych w dzieciństwie.

Objawy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc

POChP objawy rozwijają się stopniowo przez wiele lat. Pierwszy sygnał to przewlekły kaszel, szczególnie poranny, który pacjenci bagatelizują jako „kaszel palacza”.

Pozostałe główne objawy POChP to:

  • przewlekły kaszel trwający ponad 3 miesiące w roku przez minimum 2 kolejne lata, 
  • duszność początkowo podczas wysiłku, później także w spoczynku, 
  • odkrztuszanie plwociny, 
  • świszczący oddech oraz uczucie ucisku w klatce piersiowej.

Zaostrzenie POChP objawia się nagłym nasileniem duszności, wzrostem ilości plwociny, gorączką i pogorszeniem stanu ogólnego.

POChP – diagnostyka i badania

Rozpoznanie POChP wymaga konsultacji u lekarza rodzinnego, który kieruje do pulmonologa. Następnie specjalista przeprowadza badania diagnostyczne.

  • Spirometria to najważniejsze badanie potwierdzające POChP. Pacjent wykonuje nasilony wydech do spirometru mierzącego FEV1 i FVC. Rozpoznanie POChP stawia się, gdy wskaźnik FEV1/FVC jest poniżej 0,7 po podaniu leku rozszerzającego oskrzela.
  • RTG klatki piersiowej wyklucza inne choroby i pokazuje zmiany rozedmowe. 
  • Tomografia komputerowa szczegółowo obrazuje stan płuc.
  • Dodatkowo wykonuje się gazometrię krwi, bodypletyzmografię i u młodych pacjentów bada poziom alfa-1-antytrypsyny.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc – leczenie

Najważniejszy krok to zaprzestanie palenia – jedyny udowodniony sposób spowolnienia postępu choroby. Badania pokazują, że po roku od rzucenia palenia następuje poprawa FEV1. Poza tym leczenie POChP opiera się na lekach wziewnych: 

  • beta-2-mimetykach (salbutamol, formoterol) szybko łagodzących duszność, lekach antycholinergicznych (tiotropium, ipratropium) zapewniających długotrwałe rozszerzanie oskrzeli 
  • oraz glikokortykosteroidach wziewnych zmniejszających stan zapalny u pacjentów z częstymi zaostrzeniami. 

Tlenoterapia domowa zalecana jest przy przewlekłej niewydolności oddechowej – tlen podawany minimum 15 godzin na dobę wydłuża życie.

Domowe sposoby na POChP

Domowe sposoby na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc wspierają leczenie farmakologiczne. 

  • Zaleca się ćwiczenia oddechowe POChP takie jak oddech przeponowy, oddech wargowy oraz regularną aktywność fizyczną – spacery, nordic walking, które poprawiają wydolność oddechową.
  • Dieta przy przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc powinna być zbilansowana, bogata w białko, witaminy i przeciwutleniacze. Jadłospis powinien zawierać chude mięso, ryby, produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce.
  • Jakie zioła na POChP można stosować? Tymianek i pokrzywa mają właściwości wykrztuśne, ale nie zastępują leków – zawsze konsultuj ze specjalistą.

Badania kliniczne w leczeniu POChP

Współczesna medycyna intensywnie rozwija nowe metody terapii. Penta Hospitals prowadzi profesjonalne badania kliniczne w obszarze pulmonologii, oferując dostęp do nowoczesnych terapii przed ich rejestracją. Uczestnictwo wiąże się z bezpłatną opieką specjalistyczną i stałym monitoringiem. Więcej informacji: https://badaniakliniczne.pentahospitals.pl/badania/badania-kliniczne-przewlekla-obturacyjna-choroba-pluc-pochp/. Dla pacjentów z POChP, którzy mimo standardowego leczenia doświadczają częstych zaostrzeń, udział w badaniu klinicznym może być realną szansą.

POChP – rokowania

Czy POChP jest wyleczalne? Niestety nie – przewlekła obturacyjna choroba płuc jest nieuleczalna, bo zmiany w płucach są nieodwracalne. Rokowania zależą od stopnia zaawansowania, zaprzestania palenia, regularności leczenia i chorób współistniejących. Pacjenci, którzy rzucą palenie i stosują leczenie, mogą żyć z POChP wiele lat zachowując dobrą jakość życia.

Powikłania nieleczonej POChP

Brak leczenia prowadzi do przewlekłej niewydolności oddechowej wymagającej stałej tlenoterapii, przewlekłego serca płucnego, częstych zapaleń płuc, osłabienia mięśni oddechowych, depresji i lęku oraz zwiększonego ryzyka raka płuca.

Profilaktyka POChP

Najskuteczniejsza profilaktyka POChP to zaprzestanie palenia. Ważne jest także unikanie palenia biernego, stosowanie masek ochronnych przy pracy w zapyleniu, dbanie o jakość powietrza w domu oraz regularna aktywność fizyczna. Szczepienia przeciw grypie i pneumokokom chronią przed infekcjami. Osoby po 40. roku życia palące lub narażone na pyły powinny regularnie wykonywać spirometrię.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc  – podsumowanie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc to poważne schorzenie wymagające wczesnej diagnozy i systematycznego leczenia. Objawy rozwijają się stopniowo, dlatego kluczowa jest czujność u palaczy po 40. roku życia. Przyczyny są głównie związane z paleniem, ale eliminacja tego ryzyka i kompleksowe leczenie pozwalają spowolnić postęp choroby. Współczesna medycyna oferuje skuteczne leki wziewne, rehabilitację i dostęp do badań klinicznych, dając pacjentom szansę na aktywne życie z POChP.

Źródła:

  1. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD), Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease, https://goldcopd.org/ [dostęp 24.11.2024]
  2. World Health Organization, Chronic obstructive pulmonary disease (COPD), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd) [dostęp 24.11.2024]
  3. Górecka D., Jassem E., Pierzchała W., Śliwiński P., Zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc dotyczące rozpoznawania i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, https://journals.viamedica.pl/pneumonologia_i_alergologia_polska/ [dostęp 24.11.2024]
  4. National Heart, Lung, and Blood Institute, COPD,https://www.nhlbi.nih.gov/health/copd [dostęp 24.11.2024]