Trądzik odwrócony – przyczyny, objawy, leczenie

Data publikacji:

Czas czytania:

Autor:

Trądzik odwrócony (łac. hidradenitis suppurativa) to przewlekła choroba skóry, która objawia się bolesnymi guzkami, ropniami i przetokami. Często bywa mylona z czyrakami lub zwykłym trądzikiem. Czy istnieją skuteczne sposoby, by go wyleczyć?

Co to jest trądzik odwrócony?

Trądzik odwrócony (HS) to przewlekła choroba zapalna mieszków włosowych i gruczołów potowych apokrynowych. Zmiany pojawiają się zazwyczaj w miejscach narażonych na tarcie i wilgoć, np. w:

  • pachwinach;
  • fałdach skórnych;
  • okolicach pośladków;
  • pod biustem;
  • jako trądzik odwrócony pod pachami.

Czy trądzik odwrócony jest zaraźliwy?

Nie, trądzik odwrócony nie jest chorobą zakaźną. Choć jego wygląd może budzić niepokój, nie przenosi się przez kontakt fizyczny, dotyk, wspólne przedmioty czy korzystanie z tej samej łazienki. Zmiany skórne są wynikiem zaburzeń w działaniu mieszków włosowych i stanów zapalnych, a nie infekcji wirusowej czy bakteryjnej o charakterze zakaźnym. Ważne jest zatem, aby nie stygmatyzować osób z HS, ponieważ choroba nie stanowi zagrożenia dla otoczenia.

Trądzik odwrócony – przyczyny

Co powoduje trądzik odwrócony? Dokładna przyczyna nie została w pełni poznana, ale wiadomo, że choroba rozwija się w wyniku przewlekłego stanu zapalnego mieszków włosowych i gruczołów potowych. Czynniki ryzyka i mechanizmy sprzyjające rozwojowi zmian mają charakter wielotorowy – obejmują zarówno uwarunkowania genetyczne, jak i styl życia.

Najczęstsze przyczyny i czynniki ryzyka:

  • zaburzenia w funkcjonowaniu mieszków włosowych – ich zatkanie prowadzi do stanu zapalnego i powstawania ropni;
  • predyspozycje genetyczne – choroba częściej występuje u osób, u których występowała w rodzinie;
  • palenie tytoniu – silnie zwiększa ryzyko wystąpienia HS;
  • otyłość – nadmiar tkanki tłuszczowej i ocieranie się fałdów skóry sprzyjają powstawaniu zmian;
  • zaburzenia hormonalne – HS często pojawia się po okresie dojrzewania i może nasilać się w trakcie cyklu menstruacyjnego;
  • przewlekły stres – może wpływać na nasilenie zmian zapalnych w organizmie;
  • noszenie ciasnych ubrań – zwiększa tarcie, co drażni skórę i pogarsza stan zmian.

Warto pamiętać, że trądzik odwrócony nie jest wynikiem złej higieny i nie zależy od częstotliwości mycia skóry. To przewlekła choroba zapalna wymagająca leczenia dermatologicznego.

Trądzik odwrócony – objawy

Objawy trądziku odwróconego rozwijają się stopniowo i mają charakter nawrotowy. Początkowo mogą przypominać zwykłe krostki lub wrastające włoski, ale z czasem przeradzają się w bolesne, głęboko umiejscowione zmiany zapalne. Z tego powodu tak ważne jest, by wiedzieć, jak wygląda trądzik odwrócony i kiedy udać się do lekarza.

Najczęstsze objawy trądziku odwróconego to:

  • bolesne guzki i ropnie zlokalizowane w okolicach pach, pachwin, pośladków i pod piersiami;
  • przetoki skórne – czyli kanaliki łączące ropnie, z których może sączyć się ropa;
  • blizny i zgrubienia skóry w miejscach wcześniej występujących zmian;
  • częste nawroty zmian zapalnych w tych samych miejscach;
  • uczucie bólu, pieczenia i dyskomfortu w zajętych obszarach;
  • pogorszenie jakości życia – zarówno fizyczne, jak i psychiczne, np. unikanie kontaktów społecznych.

Jak zdiagnozować trądzik odwrócony?

W przypadku podejrzenia trądziku odwróconego należy udać się do dermatologa. Jest to specjalista zajmujący się chorobami skóry, który na podstawie wywiadu i badania klinicznego postawi diagnozę. Nie ma jednego testu potwierdzającego chorobę, ale lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak:

  • posiew z ropni, by wykluczyć infekcję bakteryjną;
  • USG skóry – pomocne w ocenie głębokości zmian i przetok;
  • w wybranych przypadkach – konsultacje endokrynologiczne lub badania hormonalne, jeśli podejrzewa się zaburzenia gospodarki hormonalnej.

Wczesna diagnoza i leczenie są bardzo ważne, aby ograniczyć postęp choroby i powstawanie trwałych blizn.

Baner - Badanie trądzik odwrócony

Trądzik odwrócony – leczenie

Leczenie trądziku odwróconego zależy od stopnia zaawansowania choroby i nasilenia objawów. W łagodnych przypadkach stosuje się miejscowe preparaty, a w bardziej zaawansowanych stadiach wdraża się terapię ogólną lub zabiegi chirurgiczne. Skuteczność leczenia zależy także od zmiany stylu życia, redukcji czynników ryzyka i systematycznej opieki dermatologicznej.

Trądzik odwrócony – leczenie farmakologiczne

W leczeniu farmakologicznym wykorzystuje się:

  • antybiotyki doustne lub miejscowe, np. klindamycyna, tetracykliny, które zmniejszają stan zapalny i liczbę zmian;
  • retinoidy – stosowane w wybranych przypadkach;
  • leki hormonalne – u kobiet z podejrzeniem podłoża endokrynologicznego;
  • leki biologiczne np. adalimumab – w ciężkich i opornych przypadkach, dostępne także w ramach badań klinicznych;
  • przeciwzapalne preparaty miejscowe – łagodzące podrażnienia i wspierające gojenie.

Trądzik odwrócony – zabiegi chirurgiczne

Przy przetokach, ropniach i rozległych bliznach konieczne może być:

  • nacięcie i drenaż ropni, aby usunąć wydzielinę i złagodzić ból;
  • chirurgiczne usunięcie zmian i przetok – często z przeszczepem skóry;
  • laseroterapia CO – przydatna w leczeniu blizn i ograniczeniu nawrotów.

Trądzik odwrócony – domowe sposoby

Domowe metody nie wyleczą choroby, ale mogą wspomagać terapię i łagodzić objawy. Wsparciem może być:

  • higiena skóry – delikatne mycie bez drażniących kosmetyków;
  • ciepłe kompresy – pomagają złagodzić ból i napięcie skóry;
  • noszenie przewiewnych ubrań – zmniejsza tarcie i pocenie się;
  • ograniczenie palenia – nikotyna pogarsza stan skóry i nasila chorobę;
  • unikanie wyciskania zmian – może prowadzić do zakażeń i blizn.

Warto pamiętać, że domowe sposoby są jedynie uzupełnieniem leczenia, nie jego zamiennikiem.

Trądzik odwrócony – dieta

Dieta nie leczy bezpośrednio trądziku odwróconego, ale może mieć wpływ na przebieg choroby. U niektórych pacjentów obserwuje się poprawę po zmianie nawyków żywieniowych.

Zalecenia dietetyczne przy HS:

  • ograniczenie spożycia mleka i produktów mlecznych;
  • eliminacja produktów wysoko przetworzonych i cukru;
  • unikanie żywności o wysokim indeksie glikemicznym;
  • zwiększenie spożycia warzyw, ryb, błonnika i zdrowych tłuszczy omega‑3;
  • w niektórych przypadkach – dieta eliminacyjna, np. bez drożdży, glutenu.

Zmiany w diecie warto skonsultować z dietetykiem klinicznym, szczególnie jeśli choroba ma ciężki przebieg.

Badania kliniczne nad trądzikiem odwróconym – nowe metody leczenia

U pacjentów z umiarkowaną lub ciężką postacią trądziku odwróconego, u których standardowe leczenie nie przynosi oczekiwanych efektów, istnieje możliwość udziału w badaniach klinicznych. Jest to forma terapii zapewniająca dostęp do nowoczesnych metod leczenia, w tym leków biologicznych, które mogą działać na konkretne mechanizmy zapalne w organizmie. Udział w badaniu zawsze poprzedzony jest kwalifikacją i szczegółowym wywiadem lekarskim, a sam proces odbywa się pod stałą opieką medyczną. To szansa na poprawę jakości życia dla osób z zaawansowaną postacią choroby.

Czy trądzik odwrócony można skutecznie wyleczyć?

Trądzik odwrócony to choroba przewlekła, co oznacza, że zazwyczaj ma nawrotowy charakter i wymaga długotrwałego leczenia. Choć nie zawsze da się go całkowicie wyleczyć, odpowiednia terapia – farmakologiczna, zabiegowa i wspomagająca – może skutecznie zmniejszyć nasilenie objawów i zapobiegać nawrotom.

Czy trądzik odwrócony jest śmiertelny? Nie, sama choroba nie jest śmiertelna. Jednak jej powikłania, takie jak ciężkie zakażenia, silny ból czy problemy psychiczne, mogą znacznie obniżać jakość życia i wymagają specjalistycznego wsparcia.

Trądzik odwrócony – podsumowanie

Trądzik odwrócony to choroba zapalna skóry, której nie należy ignorować. Choć leczenie bywa długotrwałe, istnieją skuteczne sposoby łagodzenia objawów i kontrolowania nawrotów. Ważne jest szybkie rozpoznanie, kontakt z dermatologiem i konsekwentne przestrzeganie zaleceń. Dzięki nowoczesnym terapiom i rosnącej wiedzy medycznej wiele osób może dziś prowadzić aktywne życie mimo choroby.

Źródła:

  1. R. Sabat, A. Alavi, K. Wolk, X. Wortsman, B. McGrath, A. Garg, Hidradenitis suppurativa, https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2824%2902475-9/fulltext? [dostęp 09.01.2026].
  2. S. Yazdanyar, G. B. E. Jemec, Hidradenitis suppurativa: a review of cause and treatment, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21192260/ [dostęp 09.01.2026].
  3. C. Vinkel, S. F. Thomsen, Hidradenitis Suppurativa: Causes, Features, and Current Treatments, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6239161/ [dostęp 09.01.2026].
  4. H. Tchero, C. Herlin, F. Bekara, S. Fluieraru, L. Teot, Hidradenitis Suppurativa: A Systematic Review and Meta-analysis of Therapeutic Interventions, https://ijdvl.com/hidradenitis-suppurativa-a-systematic-review-and-meta-analysis-of-therapeutic-interventions [dostęp 09.01.2026].