Padaczka – przyczyny, objawy, leczenie

Padaczka to jedna z chorób neurologicznych, związanych z nieprawidłową aktywnością mózgu. Napady mają różny przebieg – od krótkiego „zawieszenia się” po utratę przytomności i drgawki całego ciała.

Padaczka to przewlekła choroba neurologiczna związana z nieprawidłową aktywnością elektryczną mózgu. W jej przebiegu dochodzi do nadmiernych wyładowań komórek nerwowych, które mogą prowadzić do występowania napadów padaczkowych oraz przejściowych zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego. Choroba może mieć różny przebieg i wiele postaci, a jej rozpoznanie opiera się na ocenie objawów klinicznych oraz wynikach badań, takich jak EEG i badań obrazowych mózgu

Padaczka może pojawić się zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Jej nasilenie oraz częstotliwość napadów zależą m.in. od:

W neurologii wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów padaczki oraz napadów padaczkowych, które klasyfikuje się m.in. ze względu na przyczynę choroby i miejsce powstawania nieprawidłowych wyładowań w mózgu.

W zależności od mechanizmu powstawania i podłoża choroby padaczkę można podzielić na następujące typy:

● padaczkę genetyczną – wynikającą z predyspozycji genetycznych zwiększających skłonność do występowania napadów padaczkowych;

● padaczkę strukturalną – związaną z obecnością zmian w mózgu, takich jak uraz, udar, guz, wada rozwojowa czy następstwa niedotlenienia;

● padaczkę infekcyjną – będącą następstwem zakażeń ośrodkowego układu nerwowego;

● padaczkę immunologiczną – wynikającą z procesów autoimmunologicznych;

● padaczkę metaboliczną – związaną z zaburzeniami metabolicznymi prowadzącymi do występowania napadów padaczkowych;

● padaczkę o nieznanej etiologii – gdy mimo przeprowadzonej diagnostyki nie udaje się ustalić przyczyny choroby.

Napady padaczkowe mogą przebiegać w różny sposób, w zależności od obszaru mózgu objętego nieprawidłową aktywnością elektryczną oraz charakteru zaburzeń neurologicznych. Do najczęściej występujących należą:

Oprócz podstawowego podziału padaczki wyróżnia się również zespoły padaczkowe, które najczęściej występują w określonym wieku i charakteryzują się specyficznym obrazem klinicznym:

Padaczka może mieć wiele różnych przyczyn, a u części pacjentów nie udaje się jednoznacznie ustalić źródła choroby. Do napadów dochodzi na skutek nieprawidłowych wyładowań elektrycznych w mózgu, które mogą mieć związek zarówno z czynnikami genetycznymi, jak i uszkodzeniem układu nerwowego.

Do najczęstszych przyczyn padaczki należą:

Ryzyko rozwoju padaczki może wzrastać także po ciężkich urazach, zatruciach lub przebytych chorobach neurologicznych. U części pacjentów choroba pojawia się już w dzieciństwie, jednak padaczka może rozwinąć się w każdym wieku.

Objawy padaczki są bardzo różnorodne i zależą od rodzaju napadu oraz obszaru mózgu, w którym dochodzi do nieprawidłowych wyładowań elektrycznych. Nie każdy napad wygląda tak samo – u części pacjentów pojawiają się drgawki, a u innych krótkotrwałe zaburzenia świadomości lub nietypowe odczucia.

Do najczęstszych objawów padaczki należą:

Po napadzie część pacjentów doświadcza senności, zmęczenia, bólu głowy lub dezorientacji.

 U niektórych osób przed napadem może występować aura padaczkowa, będąca pierwszym objawem napadu. Część pacjentów obserwuje również objawy zwiastunowe (prodromalne), które mogą pojawić się nawet kilka godzin lub dni wcześniej. Do możliwych objawów przed atakiem należą:

Aura może mieć różny charakter i nie występuje u wszystkich pacjentów z padaczką.

Podczas napadu padaczkowego najważniejsze jest zapewnienie choremu bezpieczeństwa i zachowanie spokoju. Osobę mającą napad należy ułożyć w bezpiecznej pozycji, zabezpieczyć głowę przed urazem oraz usunąć z otoczenia niebezpieczne przedmioty.

W trakcie napadu nie wolno:

Po zakończeniu napadu chorego warto ułożyć na boku i kontrolować oddech.

Pomoc medyczną należy wezwać m.in. wtedy, gdy:

Diagnostyka padaczki opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie medycznym oraz ocenie przebiegu napadów. Lekarz analizuje objawy, czas trwania ataków, okoliczności ich występowania oraz informacje od świadków napadu.

Podstawowe badania w kierunku padaczki obejmują:

W niektórych przypadkach konieczna jest rozszerzona diagnostyka neurologiczna, szczególnie gdy napady mają nietypowy przebieg lub trudno ustalić ich przyczynę. Wczesne rozpoznanie choroby pozwala szybciej wdrożyć odpowiednie leczenie.

Leczenie padaczki ma na celu ograniczenie liczby napadów oraz poprawę jakości życia pacjenta. Podstawową metodą terapii jest farmakoterapia, czyli stosowanie leków przeciwpadaczkowych dobranych do rodzaju napadów i przebiegu choroby.

U części pacjentów konieczne mogą być także:

Skuteczność terapii zależy m.in. od rodzaju padaczki, przyczyny choroby oraz systematycznego stosowania leczenia.

U wielu pacjentów odpowiednio dobrane leczenie pozwala uzyskać wieloletnią kontrolę napadów, a część osób może przez długi czas pozostawać bez objawów. Nie oznacza to jednak, że każdą postać padaczki można całkowicie wyleczyć. Niektóre typy padaczki, szczególnie oporne na leczenie, wymagają długotrwałej terapii i regularnej opieki neurologicznej. Rokowanie zależy od rodzaju choroby, wieku pacjenta oraz przyczyny napadów.

Badania kliniczne nad padaczką obejmują ocenę nowych leków przeciwpadaczkowych, metod neuromodulacji oraz terapii ukierunkowanych na konkretne mechanizmy choroby. Ich celem jest poprawa kontroli napadów, ograniczenie działań niepożądanych leczenia i poprawa jakości życia pacjentów.

W tej sekcji odpowiadamy na kilka dodatkowych pytań dotyczących padaczki.

Nie istnieje jedna uniwersalna lista produktów zakazanych przy padaczce, jednak niektóre substancje mogą zwiększać ryzyko napadów. Zaleca się ograniczenie alkoholu oraz unikanie nadmiernej ilości kofeiny i napojów energetycznych. U części pacjentów znaczenie może mieć także regularność posiłków i unikanie dużych wahań poziomu glukozy we krwi.

Niektóre postacie padaczki mają podłoże genetyczne i mogą występować częściej w rodzinach obciążonych chorobą. Nie oznacza to jednak, że każde dziecko osoby chorej odziedziczy padaczkę. W wielu przypadkach choroba rozwija się na skutek innych czynników, np. urazów lub uszkodzeń mózgu.

Większość pacjentów z padaczką może prowadzić normalne życie przy odpowiednim leczeniu. W niektórych sytuacjach napady mogą jednak prowadzić do groźnych powikłań, np. urazów, zaburzeń oddychania lub stanu padaczkowego wymagającego pilnej pomocy medycznej.

Czas trwania napadu zależy od jego rodzaju. Większość napadów trwa od kilku sekund do ok. 2 – 3 minut. Napad trwający dłużej niż 5 minut wymaga pilnej interwencji medycznej, ponieważ może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.

Padaczka to przewlekła choroba neurologiczna, związana z nieprawidłową aktywnością elektryczną mózgu. Objawy i przebieg choroby są bardzo różnorodne, dlatego ważne znaczenie ma szybka diagnostyka oraz odpowiednio dobrane leczenie. U wielu pacjentów nowoczesna terapia pozwala skutecznie kontrolować napady i poprawić komfort codziennego funkcjonowania.

Źródła: